عبدالناصر همتی

سیاستمدار و اقتصاددان ایرانی

عبدالناصر همتی (زادهٔ ۱۳۳۶ در کبودرآهنگ) سیاستمدار اصلاح‌طلب[۲] و اقتصاددان ایرانی است. او هجدهمین رئیس بانک مرکزی ایران بود و هم‌اکنون به‌عنوان استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران فعالیت می‌کند.[۳] همتی یکی از نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۴۰۰ ایران بود که با کسب حدود ٪۱۰ آرا در رتبهٔ سوم قرار گرفت. وی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳ نیز ثبت‌نام کرد.

عبدالناصر همتی
همتی در سال ۱۴۰۰
هجدهمین رئیس کل بانک مرکزی ایران
دوره مسئولیت
۳ مرداد ۱۳۹۷ – ۹ خرداد ۱۴۰۰
رئیس‌جمهورحسن روحانی
قائم‌مقاماکبر کمیجانی
پس ازولی‌الله سیف
پیش ازاکبر کمیجانی
سفیر ایران در چین
دوره مسئولیت
۴ تیر ۱۳۹۷ – ۳ مرداد ۱۳۹۷
رئیس‌جمهورحسن روحانی
پس ازعلی‌اصغر خاجی
پیش ازمحمد کشاورززاده
ششمین رئیس کل بیمه مرکزی ایران
دوره مسئولیت
۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۵ – ۴ تیر ۱۳۹۷
رئیس‌جمهورحسن روحانی
پس ازمحمدابراهیم امین
پیش ازغلامرضا سلیمانی
دوره مسئولیت
۱۰ فروردین ۱۳۷۳ – ۱۸ خرداد ۱۳۸۵
رئیس‌جمهوراکبر هاشمی رفسنجانی
سید محمد خاتمی
پس ازاحمد گرانمایه
پیش ازنوروز کهزادی
اطلاعات شخصی
زاده۱۳۳۶ (۶۷ سال)
کبودرآهنگ، ایران
حزب سیاسیحزب کارگزاران سازندگی ایران[۱]
همسر(ان)سپیده شبستری
فرزندان۳
وبگاه
پس‌زمینه‌های علمی
دانشگاهدانشگاه تهران
عنوان پایان‌نامهمقایسه بی‌ثباتی در درآمدهای نفتی و غیرنفتی ایران (۱۳۶۶)
مدل تحلیلی قیمت نفت (۱۳۷۲)
استاد راهنماعلی فرهندی (۱۳۶۶)
مجید احمدیان (۱۳۷۲)
کار علمی
زمینهٔ تخصصی/حوزه کاریاقتصاد
زیرشاخهٔاقتصاد کلان، اقتصاد نظری
نهاددانشگاه تهران

وی دانش‌آموختهٔ دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران است[۴][۵] و فعالیت سیاسی خود را از سال ۱۳۵۹ در سازمان صدا و سیما آغاز کرده و تا ۱۳۶۸ به عنوان مدیرکل خبر فعالیت نمود و از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۳ معاون سیاسی سازمان صدا و سیما بود.

او از سال‌های ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۵ به مدت ۱۲ سال، ریاست بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران برعهده داشت.[۶][۷] وی از ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۲ برای مدت ۷ سال مدیرعامل بانک سینا و از ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ نیز مدیرعامل بانک ملی ایران بود.[۸] همتی از ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ برای بار دوم ریاست بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران را برعهده داشت.[۹] او به مدت ۵ سال در زمان ریاست جمهوری حسن روحانی عضو کمیته اقتصادی شورای عالی امنیت ملی بود.[۱۰][۱۱]

زندگی

عبدالناصر همتی زادهٔ ۲۰ فروردین ۱۳۳۶ در کبودرآهنگ است.[۲][۱۲]

تحصیلات

همتی جوان در کنار محمدعلی رجایی

عبدالناصر همتی سال ۵۸ دوره کارشناسی علوم اقتصادی را در دانشگاه تهران به پایان رساند؛[۱۳] و در همان دانشگاه سال ۶۶ کارشناسی ارشد خود را دریافت کرد و درجه دکترای اقتصاد خود را در سال ۱۳۷۲ از دانشگاه تهران اخذ کرد.[۱۴][۱۳][۴][۵] عبدالناصر همتی دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران است و مدرس اقتصاد کلان و اقتصاد انرژی در دانشگاه‌های ایران است.[۱۵] او دوره حسابرسی مؤسسه کوپرز اند لیبراند ۱۳۵۶[۱۶][۱۷] و دوره تحقیقاتی - مطالعاتی در رشته اقتصاد در دانشگاه لندن ۱۳۷۰ گذرانده است.[۱۸][۱۶]

فعالیت حرفه‌ای

عبدالناصر همتی با رتبه اول دوره کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه تهران[۱۹] را آغاز کرده بود و در سال ۱۳۵۹ مسئول کمیته اقتصادی جهاد دانشگاهی بود.[۱۸][۲۰] او در سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۷۳ در سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کرد و تا معاونت سیاسی این سازمان پیش رفت. او ۹ سال مدیرکل خبر و ۵ سال معاون سیاسی صدا و سیما بود. وی در دوران جنگ ایران و عراق، از مسئولین تبلیغات جنگ بود.[۲۱]

عبدالناصر همتی از سال ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۵ طی سه دوره به عنوان رئیس کل بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و رئیس شورای عالی بیمه فعالیت کرد[۲۲] و نقش کلیدی در طراحی و اجرای سیاست‌های آزاد سازی و خصوصی‌سازی در صنعت بیمه داشت. در جمهوری اسلامی ایران، از وی به عنوان پدر بیمه‌های خصوصی یاد شده‌است.[۲۳]

بعد از آنکه محمدابراهیم امین رئیس کل بیمه مرکزی ایران در پی انتشار فیش حقوق‌های نجومی مدیران بیمه از سمت خود استعفا کرد، وزیر اقتصاد عبدالناصر همتی مدیرعامل بانک ملی ایران را برای رئیس کلی بیمه مرکزی ایران به هیئت وزیران معرفی کرد که مورد موافقت هیئت وزیران قرار گرفت.[۹]

عبدالناصر همتی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۸ به مدت شش دوره لاینقطع ریاست شورای عالی شرکت بیمه اتکایی آسیایی (کمیسیون اقتصادی – سیاسی آسیا و اقیانوسیه سازمان ملل متحد - اسکاپ) مستقر در بانکوک پایتخت تایلند را بر عهده داشت که با رای مستقیم روسای بیمه ۱۰ کشور مهم آسیایی به این سمت انتخاب شده‌بود.[۲۴][۲۵][۲۶]

عبدالناصر همتی در دوره مسئولیت حسن روحانی در شورای عالی امنیت ملی به مدت پنج سال عضو کمیته اقتصادی شورای امنیت ملی بود.[۲۷]

وی در آغاز دوران ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی پیشنهاد اولیه تأسیس «صندوق ذخیره ارزی»[۲۸] را که بعداً به نام «صندوق توسعه ملی» نام گرفت به ایشان ارائه داد.[۲۹][۳۰] از جمله اقدامات وی در این دوره تلاش مؤثر برای لغو تحریم بانک سینا بود که منجر به خارج شدن بانک سینا با رأی دادگاه عالی اروپا[۳۱] از فهرست تحریم اتحادیه اروپا گردید.[۳۲]

عبدالناصر همتی از ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۲ برای مدت ۷ سال مدیرعاملی بانک سینا را به عهده داشته [۱۲]و در این مدت مؤسسه مالی و اعتباری بنیاد را با بانک سینا ادغام کرد.[۱۸][۱۶]

علی طیب‌نیا وزیر امور اقتصادی و دارایی به مجمع عمومی بانک ملی پیشنهاد کرده بود که عبدالناصر همتی جایگزین فرشاد حیدری در ریاست بانک ملی شود و اعضای مجمع با پیشنهاد وزیر اقتصاد موافقت کردند.[۳۳] وی پس از خاتمه فعالیت در بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، و قبل از نشستن بر مسند رئیس کلی بانک مرکزی سفیر ایران در چین شد.[۳۴]

ریاست بر بانک مرکزی ایران

در مرداد ماه ۱۳۹۷ حسن روحانی وی را جایگزین ولی‌الله سیف کرد و بدین ترتیب عبدالناصر همتی به سمت رئیس کل بانک مرکزی منصوب شد.[۳۵] در خرداد ۱۴۰۰ و به دلیل کاندید شدن برای انتخابات ریاست جمهوری از این سمت برکنار شد.[۳۶] در حالی که همتی گفته بود به دلیل اختلاف نظر در حوزهٔ اقتصادی با حسن روحانی از مسئولیت بانک مرکزی عزل شده‌است، محمود واعظی رئیس دفتر رئیس‌جمهور گفت: «خیر این حرف درستی نیست، آقای دکتر همتی هیچ اختلافی با آقای روحانی نداشت. حتی وقتی هم که آقای همتی کاندیدا شدند، می‌خواستند مرخصی بگیرند که اگر رای نیاوردند سرکارشان برگردند اما رئیس‌جمهور مخالفت کردند.»[۳۷][۳۸] گفته شده که حسن روحانی از او تقاضا کرده بود در ایام انتخابات،‌ با تزریق ارز در بازار، قیمت دلار را کاهش دهد، که با مخالفت همتی مواجه شده و در نهایت وی برکنار شد.[۳۹]

حاشیه‌ها

خانواده

گفته شده بود که سپیده شبستری، همسر همتی، نسبتی فامیلی با برادر کوچک‌تر علی اکبر هاشمی رفسنجانی دارد.[۴۰]‌‌ وی دربارهٔ نسبت فامیلی خود با هاشمی رفسنجانی گفت: «هیچ نسبتی با ایشان ندارم؛ هنوز هم خیلی‌ها فکر می‌کنند نسبت فامیلی دارم، البته ارادات ویژه‌ای به مرحوم آیت‌الله هاشمی دارم، ولی هیچ نسبتی با خانواده ایشان ندارم.»[۴۱] همتی سه فرزند دارد که شایعاتی در مورد حضور فرزندانش در ایالات متحده آمریکا مطرح شد که با تکذیب او همراه بود.[۱۲]

انتقادها از عملکرد در بانک مرکزی

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران نرخ تورم میانگین سالانه در مرداد ماه سال ۹۷، زمان ورود همتی به بانک مرکزی ۹.۷ درصد بود، نرخ تورم نقطه به نقطه مرداد ۹۷ در آن گزارش ۱۹.۳ درصد بود. نرخ تورم سالانه منتهی به اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۰ که آخرین گزارش تورمی مرکز آمار ایران پیش از خروج همتی از بانک مرکزی است به ۴۱ درصد رسید که به معنای افزایش بیش از ۴ برابری این نرخ در دوره کاری او است. مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه به نقطه اردیبهشت ماه ۱۴۰۰ را نیز ۴۶.۹ درصد گزارش کرده است که ۲۷.۶ واجد/درصد از تورم نقطه‌ به نقطه آغاز به کار همتی بالاتر است. قیمت دلار در آغاز فعالیت همتی در بانک مرکزی در بازار آزاد، ۸۳۹۲ تومان و در زمان پایان کار او،‌ ۲۲۸۳۸ بود. بر اساس آمارها، قیمت دلار با افزایش ۱۲۷ درصدی، ۲.۷ برابر شده بود.[۴۲]

بر اساس داده‌های منتشر شده در نماگرهای بانک مرکزی، رقم نقدینگی در پایان تابستان ۱۳۹۷ که حدودا با آغاز به کار همتی تطبیق دارد به رقم ۱۶۷۲ هزار تومان بالغ می‌شد، نقدینگی در پایان فروردین ماه امسال به ۳۴۹۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. مقایسه رقم نقدینگی در ابتدا و انتهای دوره کاری همتی در بانک مرکزی بیانگر رشد ۱۰۷.۸ درصدی این متغیر پولی در این دوره زمانی است که نشان می‌دهد در این کمتر از سه سال نقدینگی دو برابر شده است.[۴۲]

انتخابات ریاست‌جمهوری ایران ۱۴۰۰

عبدالناصر همتی در ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ با حضور در ستاد انتخابات وزارت کشور در انتخابات سیزدهمین دوره ریاست جمهوری ثبت نام کرد.[۴۳]‌ همتی در تاریخ ۴ خرداد ۱۴۰۰ از سوی شورای نگهبان به عنوان یکی از کاندیدهای نهایی ریاست جمهوری در انتخابات معرفی گردید.[۴۴] او برای شرکت در انتخابات با رئیس خود حسن روحانی، مشورت نکرده و او را مطلع نکرده بود و همین باعث شده بود گمانه‌زنی‌هایی برای برکناری وی از ریاست بانک مرکزی مطرح شود. در زمان ثبت‌نام، تحلیلگران شانس تایید صلاحیت او را کم می‌دانستند اما وی توسط شورای نگهبان تایید صلاحیت شد.[۳۹] در جریان انتخابات، همتی مدعی شد که صداوسیمای جمهوری اسلامی فیلم مستند انتخاباتی او را پخش نکرده است و او خود این فیلم را در شبکه‌های اجتماعی منتشر خواهد کرد.[۴۵]

حزب کارگزاران سازندگی ایران حزب متبوع همتی و مهدی کروبی، رسماً حمایت خود را از وی در انتخابات ۱۴۰۰ اعلام نمودند.[۴۶][۴۷]‌ در انتخابات او پس از محسن رضایی سوم شد.

انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳

همتی ۱۱ خرداد ۱۴۰۳ در انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری ثبت‌نام کرد.[۴۸]

سوابق اجرایی و مدیریتی

  1. رئیس واحد مرکزی خبر از ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۷[۴۹]
  2. مدیر پخش اخبار صدا و سیما از ۱۳۶۷ تا ۱۳۶۸[۴۹]
  3. معاونت سیاسی سازمان صدا و سیما از ۱۳۶۸[۵۰] تا ۱۳۷۳[۴۹]
  4. رئیس کل بیمه مرکزی ایران (و رئیس شورای عالی بیمه) از ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۵[۴۹]
  5. رئیس هیئت مدیره شرکت بیمه اتکایی آسیایی (Asian-Re)[۴۹]
  6. استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران از ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۵[۴۹]
  7. رئیس کل بانک مرکزی ایران از مرداد ۱۳۹۷ تا خرداد ۱۴۰۰[۴۹]

تألیفات و ترجمه‌ها

  • اقتصاد کلان (مقدمه‌ای بر سیاست‌های پولی و مالی) تألیف، مؤسسه علوم بانکی، چاپ اول ۱۳۷۲ چاپ دوم ۱۳۷۴ چاپ سوم سال ۱۳۸۰[۴۹]
  • توسعه اقتصادی، تألیف، چاپ اول ۱۳۷۶، انتشارات سروش[۴۹]
  • اقتصاد نفت، تألیف، چاپ اول، ۱۳۷۴، انتشارات سروش[۴۹]
  • مشکلات اقتصادی جهان سوم”، تألیف، چاپ اول، ۱۳۶۶ چاپ دوم، ۱۳۶۹، انتشارات سروش[۴۹]
  • مبانی نظری و عملی بیمه، ترجمه، چاپ اول، ۱۳۸۱، انتشارات بیمه مرکزی ایران[۴۹]
  • اقتصاد انرژی تألیف چاپ اول ۱۳۸۳ انتشارات مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی[۵۱][۵۲][۴۹]

منابع

پیوند به بیرون

مناصب رسانه‌ای
پیشین:
محمدحسن زورق
معاون سیاسی سازمان صدا و سیما
۱۳۷۳–۱۳۶۸
پسین:
حسین محمدی
مناصب حکومتی
پیشین:
احمد گرانمایه
رئیس کل بیمه مرکزی ایران
۱۳۸۵–۱۳۷۳
۱۳۹۷–۱۳۹۵
پسین:
نوروز کهزادی
پیشین:
محمدابراهیم امین
پسین:
غلامرضا سلیمانی
پیشین:
ولی‌الله سیف
رئیس کل بانک مرکزی ایران
۱۴۰۰–۱۳۹۷
پسین:
اکبر کمیجانی
مناصب تجاری
پیشین:
رضا شیوا
به عنوان مدیرعامل مؤسسه مالی و اعتباری بنیاد
مدیرعامل بانک سینا
۱۳۹۲–۱۳۸۵
پسین:
کوروش پرویزیان
پیشین:
فرشاد حیدری
مدیرعامل بانک ملی ایران
۱۳۹۵–۱۳۹۲
پسین:
محمدرضا حسین‌زاده
مناصب دیپلماتیک
پیشین:
علی‌اصغر خاجی
سفیر ایران در چین
۱۳۹۷
پسین:
محمد کشاورززاده
مناصب احزاب سیاسی
بدون متصدی
آخرین تصدی توسط:
حسن حبیبی
نامزد رسمی حزب کارگزاران سازندگی ایران برای ریاست‌جمهوری
۱۴۰۰
آخرین انتخابات برگزارشده