Formula 1

(Formula-1 səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)

Formula-1 (ing. Formula One World Championship) – açıq təkər tipli avtomobillərin dövrəvi avtoyürüşləri üzrə dünya çempionatıdır. Formula-1 üzrə dünya çempionatı hər il keçirilir və Qran-pri statusu daşıyan ayrı-ayrı mərhələlərdən ibarət olur.

Formula-1
Formula-1-in rəsmi emblemi
Ümumi məlumat
Yaranma tarixi1950
İlk yarışSilverstoun
İlk qazananAlfa Romeo
İlk çempionCüzeppe Farina
Son çempionMaks Verstappen
İlk çempiom komandaAlfa Romeo
Web saytformula1.com

İlk dünya çempionatının birinci yarışı 1950-ci il mayın13-də Böyük Britaniyanın Silverstoun trasında baştutub. Hər ilin sonunda çempionatın qalibi müəyyənedilir. Çempionatda həm sürücülər, həm dəkomandalar yarışırlar. Sürücülər dünya çempionutitulu uğrunda, komandalar isə Mühəndislər Kuboku uğrunda mübarizə aparırlar.

Komandalar hər bir yarışa özünün hazırladığı şassi iləçıxırlar, hər bir komandanı iki sürücü təmsil edir,sürücü çempionatda iştirak etmək üçün Beynəlxalq Avtomobil Federasiyasından SuperLisenziya almalıdır.Komandalar öz şassilərinə kənar motoristehsalçısından aldıqları motoru quraşdıra bilərlər.

Son idman reqlamentinə görə, motorun işçi həcmi 1.6litrdir, silindrlərin sayı isə V6-dır, motorun çəkisi 145kq-dır. Bu balaca motor 850-900 at qüvvəsi hasil edirvə düz yollarda 370 km/saatadək sürət yığmağaimkan verir. Ümumiyyətlə, Formula-1 maşınları əndinamik maşınlar sayılırlar, yəni ən qısa vaxt ərzində sürətlənir və ən qısa vaxt ərzində dayanırlar.

Formula-1 maşınlarını bolidlər, sürücülərini isə pilotlarda adlandırırlar.

Builki dünya çempionatı 21 mərhələdən, Qran-pridənibarətdir. Hər bir Qran-prini üçgünlük həftəsonu (uik-end) təşkil edir. Reqlamentə görə, sürücülər cüməgünü hər biri 1.5 saat olan iki sərbəst yürüşdə traslatanış olurlar, maşınları qarşıdakı sıralanma turu vəyarışa sazlayırlar. Monako Qran-prisində sürücülər cümə günü deyil, bir gün əvvəl - cümə axşamı eyni işigörürlər.

Mərhələlər

Cümə günü – İki 90 dəqiqəlik məşq yarışı

Şənbə günü – Bir 60 dəqiqəlik məşq yarışı; bir 60 dəqiqəlik kvalifikasiya yarışı

Bazar günü – Bir final yarış

Kvalifikasiyanın 3 mərhələsi olur:

  • Q1 – sürücülərə 18 dəqiqə vaxt verilir ki, bir

dövrəni ən qısa bir zamanda etsinlər. Raundunsonunda ən sürətsiz 6 maşın yarışdan çıxarılır vəyarışı axırıncı 6 yerdə başlayacaq

  • Q2 – qalan sürücülərə 15 dəqiqə vaxt verilir,

onlardan sonuncu 6 maşın yarışdan çıxarılır vəyarışı 11-16 yerlərdə başlayacaq

  • Q3 – Kvalifikasiya raundunun son mərhələsində

maşınlar 12 dəqiqə ərzində halqanı dövriyyə edirvə qalan start yerləri müəyyən olunur.

Yarışın özü 2 saatdan çox ola bilməz – amma “qırmızıbayraq” olsa, yəni yarış dayandırılsa, 4 saatdan çoxdavam edə bilməz.

Bayraqlar

Sürücülərə mühüm mesajları çatdırmaq üçünbayraqlardan istifadə olunur.

  • Sarı bayraq: Yavaşla, ötüb keçmə
  • Yaşıl bayraq: Trek açıqdır
  • Qırmızı bayraq: Yarış dayandırılır
  • Göy bayraq: Daha sürətli maşın ötüb keçmək istəyir
  • Ağ-qara bayraq: Yarış bitib
  • Qara bayraq və maşının nömrəsi: Yerinə qayıt/ diskvalifikasiya

Komandalar və sürücülər

2020-ci ildə keçirilən F1 yarışlarında 10 komanda iştirak edəcək. Hər komanda yarışlarda iştirak edəcək 2 sürücü seçir. Onlar fərdi olaraq sürücülərin çempionatında iştirak edir, ümumi xallar isə konstruktorların çempionatı üçün komandalara görəhesablanır. Mövsümün sonunda ən çox xal qazanan sürücü və komanda dünya çempionu olur.

  • Hazırkı çempion sürücü: Lyuis Hemilton (2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020)

Yarışlarda daha 3 keçmiş çempion iştirak edir:

Hazırkı çempion konstruktorlar: Mercedes. Bu komanda ötən il 20 yarışdan 12-da qalib gəlmişdi.

Xal sistemi

2010-cu ildən etibarən Formula1-də yeni xal sistemi tətbiq olunur. İlk 8 pilotun xal qazandığı köhnə sistemdən fərqli olaraq, yeni sistemə görə ilk 10 yeri tutan pilotlar xal qazanırlar və 1-ci yerin sahibi ilə digər pilotlar arasındakı xal fərqi kəskin şəkildə artırılıb.

Karyerası ərzində ən çox xal toplayan pilot Mihael Şumaxerdir — 1.369 xal.

Xallar
YerXal
1-ci25
2-ci18
3-cü15
4-cü12
5-ci10
6-cı8
7-ci6
8-ci4
9-cu2
10-cu1

Xarici keçidlər